Dokumentarni film “Dobojski logor neispričana priča” o austrougarskom koncentracionom logoru za Srbe u Prvom svjetskom ratu večeras je premijerno prikazan u dobojskoj Gimnaziji “Jovan Dučić”.
Riječ je o projektu učenika četvrtog razreda dobojske gimnazije Filipu Dujkoviću, Vladanu Trnjancu i Andreju Stokiću, pod mentorstvom profesora istorije Lindijane Trnjanac.
Trnjančeva je rekla novinarima da je dobojski logor i dalje otvorena knjiga s obzirom da se spisak stradalih Srba svakodnevno ažurira.
Ona je kao primjer navela kandilo do koga je prije par godina došao protojerej stavrofor Mirko Nikolić, a koje je 1938. godine zlatar Tomo Jeremić iz Foče dao na poklon prilikom osveštanja Spomen-crkve Svetih apostola Petra i Pavla u Doboju na čijoj ploči je ispisano da ga daruje u pomen ocu i sestri koji su stradali u dobojskom logoru.
Trnjančeva je rekla da je riječ o materijalnom dokazu sa novim imenima stradalih logoraša kojih ranije nije bilo u zvaničnim spiskovima i istakla da je takvih slučajeva mnogo više s obzirom da su tokom istraživanja ostvarili komunikaciju s brojnim porodicama čiji su preci stradali ili boravili u tom logoru.
Ona je pojasnila da je dokumentarnim filmom obuhvaćeno nekoliko segmenata – istorijat Doboja, stanje u BiH nakon Sarajevskog atentata, represija austrougarske vlasti nad Srbima koja dovela do njihove internacije u Doboj gdje stvaraju prvi koncetracioni logor u modernoj Evropi, istorijat dobojskog logora, memoralizacija žrtava, njihova kanonizacija za novomučenike dobojske, te čitulja sa spiskom žrtava.
Trnjančeva je podsjetila da je potreba za snimanje filma proistekla kada je, zahvaljujući učeničkoj zainteresovanosti, dobojski logor izašao iz okvira učionice, aktivaranjem istorijske sekcije i njihovim istraživanjem i prikupljanjem arhivske građe iz Regionalnog muzeja i Arhijerejskog namjesništva dobojskog.
Prije prezentovanja javnosti novih podataka do kojih su učenici došli i koji su uvršteni u dokumentarac, Trnjančeva je rekla da je ova škola organizovala obrazovne forume za nastavnike istorije osnovnih i srednjih škola sa eminentnim predavačima, poput istoričara Borivoja Miloševića i Predraga Loze.
Jedan od autora dokumentarnog filma učenik Vladan Trnjanac kaže da su u nedostatku pisane istorijske građe imali mnogo terenskog rada, obilazeći dobojska naselja u kojima su ukopani logoraši, i u kojima poput Pridjela postoje i spomenici licima iz tog perioda, a o čemu se danas gotovo i ne zna.
Članovi istorijske sekcije Gimnazije Marko Popović i Teodora Ožegović navode da u školskim udžbenicima gotovo i da nema podataka o logoru za Srbe u Doboju osnovanom u Prvom svjetskom ratu, i da su prve informacije stekli zahvaljujući radu u ovoj sekciji.
Ožegovićeva kao posebno mučan momenat o uslovima u tom logora izdvojila podatak iz Spomenice 1915-1917, u kojoj jedan od austrougarskih vojnih ljekara opisuje da svoje čizme ne bi oprao u vodi koja se daje za piće logorašima.
Na promociji je prisustvovao i sociolog Davor Vidaković koji je pojasnio da se o stradalnicima i dobojskom logoru nije govorilo zbog ideoloških razloga, počevši u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca u kojoj je začeta ideja o bratstvu i jedinstvu i koja je pun zamah dobila u SFRJ.
“Nažalost, priča o dobojskom logoru danas je popularizovana u javnosti ne zahvaljujući stručnoj i akademskoj javnost već isključivo zahvaljujući pojedincima u Arhijerejskom namjesništvu dobojskom”, izjavio je Vidaković.
On je istakao da je dobojski logor tema o kojoj će se tek pričati zahvaljujući novim svjedočenjima, kao i pokušaju da se odgovori na pitanje o uzroku tolike mržnje prema srpskom narodu koja je u formi zločina pretočena baš u Doboju.
Direktor dobojske Gimnazije Tijana Vasiljević Stokić pohvalila je zrelost učenika u očuvanju kulture sjećanja na događaje u ovom gradu koji se nikada ne smiju zaboraviti, kako se ne bi ponovili.
Arhijerejski namesnik dobojski Mirko Nikolić ocijenio je važnim da svako na svoj način utiče na širenju istine o stradanju Srba u dobojskom logoru, te pohvalio zalaganje učenika Gimnazije i što su u žrtvama tog logora prepoznali mučenike.
On je naveo da je stradalnike dobojskog logora Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve kanonizovao kao novomučenike Eparhije zvorničko-tuzlanske, koji se obilježavaju 27. decembra.
Ovaj film dobio je specijalnu nagradu na Međunarodnoj izložbi ideja, inovacija i stvaralaštva mladih “Inost 2025”, održanoj u Banjaluci.
Austrougarske vlasti formirale su koncentracioni logor za Srbe u Doboju 27. decembra 1915. godine.
Od 1915. do 1917. godine kroz logor u Doboju je, prema procjenama, interniran 45.791 Srbin, među kojim 16.673 muškarca i 16.996 žena i djece iz BiH, te 12.122 srpska vojnika i jedan broj starijih ljudi, žena i djece iz Srbije i Crne Gore, od kojih je 12.000 stradalo.
Foto: srna.rs
Izvor: SRNA
