Zanimljivosti

Dogodilo se na današnji dan, 29. april

Danas je ponedjeljak, 29. april, 119. dan 2019. Do kraja godine ima 246 dana.

1429. – Francuska nacionalna junakinja Jovanka Orleanka u Stogodišnjem ratu, na čelu odreda od 800 ljudi, ušla u Orlean i poslije nekoliko dana natjerala u bjekstvo engleske osvajače, koji su sedam mjeseci opsjedali grad. 

1628. – Švedska i Danska su u Straslundu sklopile savez protiv češkog generala u službi Habsburgovaca, grofa Albrehta Vencela fon Valenštajna, koji je u Tridesetogodišnjem ratu predvodio rimokatoličku vojsku protiv protestantskih snaga, čime je i Švedska ušla u taj vjerski rat.

1769. – Rođen engleski vojskovođa i državnik Artur Velzli – prvi vojvoda od Velingtona koji je porazio francuskog cara Napoleona Prvog 1815. kod Vaterloa. Kao vođa torijevske desnice bio je premijer od 1828. do 1830. 

1818. – Rođen ruski car Aleksandar Drugi Nikolajevič Romanov, koji je 1861. – šest godina po stupanju na prijesto, oslobodio seljake feudalnih obaveza. Tokom vladavine do 1881. – kad su ga ubili članovi tajnog terorističkog udruženja “Narodna volja” – progonio je nosioce naprednih ideja, ali je sproveo buržoaske reforme, reorganizovao sudstvo, upravu i vojsku i osvojio Kirgiziju, Turkmeniju, Uzbekistan i dijelove Kavkaza. 

1837. – Rođen francuski general Žorž Ernest Bulanže, ministar vojske od 1886. do 1887, vođa uticajnog političkog pokreta koji umalo nije srušio Treću Republiku. Stvorio je reakcionarni i antiparlamentarni pokret bulanžista, okupivši sve neprijatelje Republike, koju je težio da uništi i da obnovi monarhiju u Francuskoj. Kad su ga republikanci optužili za pokušaj prevrata, pobjegao je u Belgiju, gdje je 1891. izvršio samoubistvo. 

1854. – Rođen francuski matematičar, fizičar i filozof Žil Anri Poenkare, koji je prije Alberta Ajnštajna zasnovao specijalnu teoriju relativiteta. Objavio je više od 500 matematičkih radova, izučavao je analitičku i nebesku mehaniku, hidrodinamiku, astronomiju, geodeziju, teorijsku i matematičku fiziku. Stvorio je teoriju automorfnih funkcija, jedan je od osnivača topologije, razvio je elektromagnetsku teoriju svjetlosti, elektriciteta i optike DŽejmsa Maksvela, matematičke metode u nebeskoj mehanici i astronomiji, dao kritičku analizu kosmogonijskih hipoteza. U filozofiji se bavio teorijom nauke, teorijom saznanja i opštom metodologijom. Objavio je 32 knjige. Djela: “Nauka i hipoteza”, “Vrijednost nauke”, “Nauka i metoda”, “Nove metode nebeske mehanike 1-3”. 

1892. – U Beogradu su srpski pisci i naučnici osnovali Srpsku književnu zadrugu, čiji je prvi predsjednik bio Stojan Novaković, a potpredsjednik Jovan Jovanović – Zmaj, koji je izradio i njen amblem. Prva objavljena knjiga bila je “Život i priključenija” Dositeja Obradovića. 

1899. – Rođen srpski istoričar književnosti Miloš Savković, profesor gimnazije u Beogradu. Ubili su ga četnici 1943. Djela: “Istorija jugoslovenske književnosti” , studije o srpskim i hrvatskim piscima, ogledi o francuskim realistima. 

1899. – Rođen američki pijanista, kompozitor i šef orkestra – Edvard Kenedi “Djuk” Elington, jedan od najznačajnijih džez muzičara. Orkestar koji je osnovao 1926. uzor je svim orkestrima džez muzike. Napisao je oko 2.000 kompozicija. 

1901. – Rođen japanski car Hirohito, koji je vladao od 1921, kad je kao regent zamjenjivao bolesnog oca. Krunisan je 1926. i bio na prijestolu do smrti 1989. Poslije poraza Japana u Drugom svjetskom ratu – tokom kojeg je podsticao osvajanja, ne osvrćući se na ogromne patnje pokorenih nacija – 1946. se odrekao “božanskog porijekla”. Vlast mu je znatno ograničena ustavom iz 1947. i od tada je među Japancima uporno širen mit o dobroćudnom caru, koga je od svega najviše zanimala botanika. 

1907. – Rođen američki filmski režiser austrijskog porijekla Fred Cineman, autor filmova realističke opservacije i angažovanog tretmana socijalnih problema i unutrašnjih moralnih sukoba. Filmovi: “Oči u noći”, “Sedmi krst”, “LJudi”, “Tereza”, “Tačno u podne”, “Svat”, “Odavde do vječnosti” , “Oklahoma!”, “Šešir pun kiše”, “Starac i more”, “Priča o kaluđerici”, “Čovjek za sva vremena” , “Operacija `Šakal`”. 

1936. – Rođen indijski dirigent i violinista Zubin Mehta, jedan od najvećih dirigenata 20. vijeka, koji je karijeru profesionalnog dirigenta započeo nastupima u Jugoslaviji i Belgiji. NJegovo dirigovanje odlikuje fascinantna sugestivnost, romantična toplina izraza i raskošna sonornost. 

1945. – Američke trupe u Drugom svjetskom ratu oslobodile najstariji njemački koncentracioni logor Dahau, koji su nacisti osnovali 1933. U njemu je ubijeno oko 70.000 ljudi, uključujući 6.000 Jugoslovena. 

1945. – U Drugom svjetskom ratu kapitulirale njemačke snage u sjevernoj Italiji, Austriji, Štajerskoj i Koruškoj. 

1951. – Umro austrijski filozof Ludvig Vitgenštajn, zaslužan što je problematika jezika, značenja i smisla iskaza dobila posebno mjesto u filozofiji. Dela: “Filozofska istraživanja”, “Plava i smeđa knjiga”, “Napomene o osnovama matematike”, “Filozofske napomene”. 

1965. – Vlada Australije odlučila da pošalje trupe u Vijetnam radi pomoći snagama južnovijetnamskog režima i američkoj vojsci u borbi protiv armije Sjevernog Vijetnama i Vijetkonga, oslobodilačkog pokreta Južnog Vijetnama. 

1975. – Amerikanci u haosu napustili Sajgon, neslavno okončavši dvije decenije intervencije SAD u Vijetnamu, čime je praktično završen Vijetnamski rat tokom kojeg je poginulo više od 58.000 američkih vojnika. 

1980. – Umro engleski filmski režiser Alfred Hičkok, koji se proslavio filmovima kriminalističkog žanra i strave, u kojima je sa svojevrsnim humorom slikao građansko društvo. Bio je majstor filmske montaže, napetosti i ambijenta. Filmovi: “Čovjek koji je suviše znao”, “Rebeka”, “Ptice”, “Psiho”, “39 stepenica”, “Tajni agent”, “Ozloglašena”, “Slučaj Paradin”, “Konopac”, “Prozor u dvorištu”, “Pozovi M. radi ubistva”, “Nevolje sa Harijem”, “Marni”, “Topaz”, “Porodična zavjera”, “Frenezija”, “Vrtoglavica”, “Sjever-sjeverozapad”. 

1991. – U zemljotresu u sovjetskoj republici Gruziji poginulo više od 140 ljudi. 

1995. – U Šri Lanki tamilski pobunjenici oborili vojni avion, usmrtivši 52 osobe u letjelici. 

1999. – S nekoliko projektila ispaljenih iz aviona NATO srušen telekomunikacioni toranj na Avali. Taj objekat, viši od 200 metara, izgrađen 1965, bio je jedan od najprepoznatljivijih simbola Beograda. 

2003. – Penzionisani hrvatski general Janko Bobetko, koga je Haški tribunal optužio za ratne zločine nad Srbima u Medačkom džepu 1993. godine, umro u svojoj kući. 

2008. – Umro Albert Hofman, švajcarski hemičar, pronalazač LSD-a.

Foto: www.pink.rs

Izvor: SRNA

Prikaži više

Povezani članci

Back to top button
Close