Dogodilo se na današnji dan, 27. jul

Danas je subota, 27. jul, 208. dan 2019. godine. Do kraja godine ima 157 dana.

916. – Umro slovenski prosvjetitelj Kliment Ohridski, učenik slovenskih prosvjetitelja, solunskih Grka Ćirila i Metodija, jedan od najistaknutijih pisaca stare slovenske književnosti. Poslije misionarskog rada u Panoniji i Moravskoj i boravka u Bugarskoj u Ohridu je podigao manastir koji i sada postoji, a 886. je osnovao školu kroz koju je prošlo oko 3.500 učenika.

1189. – U Nišu srpski veliki župan Stefan Nemanja i njemački car Fridrih Prvi Barbarosa, koji je predvodio vojsku krstaša na putu ka Bliskom istoku, sklopili sporazum o saradnji, što je prvi srpsko-njemački ugovor.

1789. – Kongres SAD osnovao Odjeljenje za spoljne poslove, preteču Stejt departmenta.

1824. – Rođen francuski pisac Aleksandar Dima – Sin, koji je udario temelje pozorišne društvene drame. Napisao je 16 pozorišnih komada, uključujući dramatizaciju romana “Dama s kamelijama”. Ostala djela: drame “Nezakoniti sin”, “Deniza”, “Gospodin Alfons”, “Polusvijet”.

1830. – U Francuskoj izbila trodnevna “Julska revolucija”, izazvana odlukom kralja Šarla Desetog Burbonskog da ukine slobodu štampe, raspusti tek izabranu skupštinu i promijeni izborni zakon da bi ponovo uspostavio feudalno-apsolutistički poredak. Narod Pariza je podigao barikade i oborio dinastiju Burbona, a na prijesto je došao Luj Filip iz dinastije Orleana.

1835. – Rođen italijanski pisac Đozue Karduči, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1906, profesor Univerziteta u Bolonji. Osim poezije, pisao je književne, estetske i filološke studije. Djela: pjesničke zbirke “Jambi i epode”, “Nove rime”, “Varvarske ode”.

1839. – Između Kine i Velike Britanije izbio “Opijumski rat” pošto su kineske vlasti u kantonskoj luci zaplijenile i uništile 20.000 sanduka opijuma. Rat je 1842. završen porazom Kine, koja je primorana da Britancima ustupi Hong Kong, otvori pet luka za britansku trgovinu, plati ratnu odštetu i zaključi neravnopravan ugovor kojim je britanskim građanima u Kini dala velike privilegije.

1841. – U dvoboju poginuo ruski pisac Mihail Jurjevič LJermontov, čije su čak i pjesme koje je napisao kao dječak ušle u mnoge antologije. Obeshrabren stanjem u Rusiji, padao je u rezignaciju i osjećao nemoć inteligencije da riješi teška pitanja epohe. Zbog slobodoumnih stihova dvaput je protjerivan na Kavkaz. Djela: roman “Junak našeg doba”, drama “Maskarada”, poeme “Demon”, “Mciri”, “Pjesma o trgovcu Kalašnikovu”, pjesme “Oblaci”, “Misao”, “Prorok”, “Dimiskija”, “Otadžbina”, “Borodino”.

1844. – Umro engleski hemičar i fizičar DŽon Dalton, jedan od osnivača atomske teorije materije. Objasnio je Prustov zakon stalnih proporcija, postavio zakon umnoženih proporcija i prvi određivao relativne atomske mase hemijskih elemenata. Ispitivao je osobine gasova, postavio zakon parcijalnih pritisaka i bavio se meteorologijom. Patio je od sljepila za boje, pa je proučavao i tu anomaliju, koja je po njemu nazvana daltonizam. Shvatanja je izložio u trotomnom djelu “Novi sistem filozofije hemije”.

1867. – Rođen španski kompozitor i pijanista Enrike Granados, koji je stvarao u romantičarskom maniru, gotovo isključivo na osnovu španske narodne muzike. Djela: klavirska zbirka “Gojekas”, “Španske igre” za klavir.

1872. – Rođen srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički, autor “Marša na Drinu”. Kompoziciju i solo pjevanje je studirao u Minhenu, a po dolasku u Beograd osnovao je vojni orkestar. Zajedno sa Stevanom Stojanovićem – Mokranjcem i Kostom Manojlovićem osnovao je 1899. “Srpsku muzičku školu”, koja sada nosi ime “Mokranjac”. Bio je direktor Beogradske opere. Djela: prva srpska opera “Na uranku”, horske pjesme /zbirka “Seljančice”/, solo pjesme, muzika za dramske komade, vojni marševi.

1905. – Rođen jugoslovenski slikar Petar Lubarda, član Srpske akademije nauka i umjetnosti, jedan od naših najznačajnijih slikara 20. vijeka. Slikarstvo je studirao u Beogradu i Parizu. Prije Drugog svjetskog rata je stvarao postimpresionističkim i ekspresionističkim postupkom slike guste materije i zasićene atmosfere. Poslije rata je postepeno promijenio orijentaciju i stvaralački impuls i snažan slikarski temperament su ga uputili na dinamične kompozicije jarkih boja u funkciji dramskih sadržaja i nacionalnog epskog karaktera. Slikao je i predjele, mrtvu prirodu, portrete, a u posljednjem stvaralačkom periodu se oprobao u apstraktnom slikarstvu, zadržavajući osobeni stil i prepoznatljiv snažan kolorit.

1915. – Rođen italijanski operski pjevač Mario del Monako, koga su kritičari proglasili “tenorom epohe”. Umjetničku karijeru počeo je 1941. u Milanskoj skali. Zahvaljujući izuzetnom glasu i izvanrednim osjećajem za scenu, stekao je ogromnu popularnost i priznanje kritike.

1917. – Umro švajcarski hirurg Emil Teodor Koher, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1909. Ispitivao je funkciju štitne žlijezde i znatno doprinio razvoju savremene hirurgije.

1921. – Kanadski ljekari Frederik Grant Benting i Čarls Best prvi put izolovali insulin, što je ubrzo omogućilo efikasno liječenje do tada smrtonosne šećerne bolesti.

1941. – Srpski ustanici u Lici u Drugom svjetskom ratu oslobodili mjesto Srb, razorili prugu Knin-Drvar, razbili u klancu kod Srba četu ustaša i potom zauzeli Otrić i Donji Lapac. Ustanak protiv ustaša i njemačkih okupatora je poslije Kninske krajine zahvatio Dalmaciju, Kordun, Baniju, zapadnu Slavoniju. Dan napada na Srb je u vrijeme postojanja SFR Jugoslavije proslavljan kao dan ustanka naroda Hrvatske.

1941. – Srpski ustanici u Drugom svjetskom ratu zauzeli Drvar i Grahovo u borbi koju su poveli protiv ustaša i njemačkih okupatora. Napad na Drvar je u vrijeme postojanja SFR Jugoslavije proslavljan kao dan ustanka naroda Bosne i Hercegovine.

1953. – U Panmundžomu potpisan sporazum o primirju u Korejskom ratu, čime je okončan trogodišnji ratni sukob u kojem je na obje strane poginulo više od milion i 700.000 ljudi.

1954. – Velika Britanija i Egipat postigli sporazum o okončanju 72-godišnje britanske kontrole nad Sueckim kanalom.

1955. – Austrija, aktivni saučesnik nacističke NJemačke u Drugom svjetskom ratu, obnovila državni suverenitet pošto su je poslije 17 godina napustile strane trupe – njemačke nakon poraza Trećeg rajha 1945, a savezničke deset godina potom.

1965. – Američki avioni u Vijetnamskom ratu prvi put napali protivvazdušne sisteme sjevernovijetnamske armije.

1967. – Umro srpski pisac Veljko Petrović, član Srpske akademije nauka i umjetnosti, koji je pretežno pisao o Vojvodini, njenom ambijentu i ljudima. Prava je završio u Pešti. U Prvom balkanskom ratu bio je ratni dopisnik, a u Prvom svjetskom ratu dobrovoljac, potom načelnik u ministarstvu prosvjete, predsjednik Matice srpske u Novom Sadu i Srpske književne zadruge u Beogradu i upravnik beogradskog Narodnog muzeja. Prve zbirke stihova objavio je 1914. Neposrednim i rodoljubivim stihovima žigosao je nacionalno otuđivanje, korupciju i izdaju, a u intimnoj lirici bio je impresionista. Bio je i plodan prozni pisac, a pisao je i studije o književnosti i slikarstvu. Djela: zbirke pjesama “Rodoljubive pesme”, “Na pragu”, “Stihovi”, zbirke pripovijedaka “Bunja i drugi u Ravangradu”, “Varljivo proleće”, “Pomerene savesti”, “Prepelica u ruci”, “Dah života”, “Moloh”.

1970. – Umro portugalski diktator Antonio de Oliveira Salazar, koji je gvozdenom rukom vladao zemljom i portugalskim kolonijama od 1933. do smrti. Ustavom od 1933. je pretvorio Portugaliju u “korporativnu i autoritarnu republiku”, ugušio opozicione partije i ukinuo građanske slobode. Prethodno je 1930. osnovao Nacionalnu uniju i potom je uz pomoć te stranke i podršku vojske i zloglasne tajne političke policije PIDE ojačao ličnu diktaturu.

1976. – Velika Britanija poslije četiri godine međudržavne napetosti, koju je forsirao diktator Idi Amin Dada, prekinula diplomatske odnose s Ugandom, pribjegavši prvi put za 30 godina tako drastičnom potezu protiv neke države.

1980. – U izbjeglištvu u Kairu umro bivši iranski šah Mohamed Reza Pahlavi, koji je vladao Iranom 37 godina. Vladao je autokratski, što je 1953. izazvalo ustavnu krizu. Tada je emigrirao, ne pristajući na namjeru premijera i vođe Nacionalnog fronta Mohameda Mosadeka da suzi njegova vladarska prava, ali je poslije samo desetak dana vratio vlast zahvaljujući intervenciji vojske, organizovanoj uz snažnu podršku SAD.

1981. – Umro američki filmski režiser njemačkog porijekla Vilijam Vajler, čiji se filmovi odlikuju stilskom perfekcijom. Dobio je nagradu “Oskar” za filmove “Gospođa Miniver”, “Ben Hur” i “Najljepše godine našeg života”. Ostali filmovi: “Orkanski visovi”, “Male lisice”, “Kako ukrasti milion dolara”, “Nasljednica”, “Detektivska priča”, “Keri”, “Praznik u Rimu”, “Prijateljsko ubjeđivanje”.

1984. – Umro engleski filmski i pozorišni glumac DŽejms Mejsn, koji je najčešće tumačio karakterne uloge pametnih i sebi okrenutih ličnosti. Filmovi: “Bjegunac”, “Sedmi veo”, “Čovjek u sivom”, “Zvijezda je rođena”, “Julije Cezar”, “Lolita”, “Sjever – sjeverozapad”, “Lord DŽim”, “Galeb”, “Ubistvo po narudžbini”.

1985. – U državnom udaru u Ugandi svrgnut predsjednik Milton Apolo Obote, koji je bio šef države od 1966. do 1971, kad ga je oborio Idi Amin Dada, i ponovo od 1979. do 1985. Novim šefom države se proglasio genaral Tito Okelo.

1990. – Bjelorusija proglasila nezavisnost od SSSR.

1993. – U Ženevi počela desetodnevna konferencija na kojoj su, prvi put poslije tri mjeseca, direktno pregovarali predstavnici triju zaraćenih strana u bivšoj BiH – srpske, muslimanske i hrvatske. Osim međunarodnih predstavnika, na skupu su učestvovali lideri Jugoslavije i Hrvatske, ali konferencija nije uspjela da zaustavi građanski rat u bivšoj BiH.

1995. – Na sjednici Skupštine Republike Srpske Krajine /RSK/, održanoj u Topuskom, Milan Babić izabran za premijera Republike, a istog dana Glavni štab Srpske vojske Krajine proglasio opštu mobilizaciju u južnom dijelu RSK zbog pojačane koncentracije hrvatske vojske.

1996. – Tokom Olimpijskih igara u Atlanti eksplodirala bomba u zabavnom parku, usmrtivši dvoje i ranivši 110 ljudi.

2000. – Predsjedavajući Savjeta ministara BiH Spasoje Tuševljak i hrvatski premijer Ivica Račan objavili u Sarajevu odluku Hrvatske Vlade o prelasku državne granice između BiH i Hrvatske samo sa ličnom kartom, te potpisali Sporazum o predaji i prihvatanju lica i Sporazum o carinskoj saradnji.

2004. – Predstavički dom Parlamentarne skupštine BiH usvojio izvještaj Komisije za utvrđivanje istine o događajima na Palama u noći između 31. marta i 1. aprila, u kome se navodi da pravoslavni sveštenik Jeremija Starovlah i njegov sin Aleksandar nisu povrijeđeni od posljedica eksplozije, nego da je SFOR upotrijebio silu protiv nevinih ljudi.

2004. – Najveća muslimanska dobrotvorna organizacija u SAD “Holi lend fondacija” optužena za pranje novca i finansiranje terorista, uključujući i Hamas, počev od 1988. godine.

Foto: N.N.

Izvor: Nezavisne

Komentariši